پيوند هلند
 
|
 
 

 

اقدام رحمانف برای حذف پسوندهای روسی نامهای فامیل

 

امامعلی رحمانف، رئیس جمهورتاجیکستان، که می خواهد از این پس او را "امامعلی رحمان" بگویند روز سه شنبه، 20 مارس، در دیدار با فرهنگیان تاجیک در آستانه نوروز، خواستار برانداختن پسوندهای روسی از نام و نسب تاجیکان شد.

نام و نسب تاجیکان از زمان برپا شدن حکومت اتجاد جماهیر شوروی سابق در آسیای میانه با پسوندهای روسی "- اف" و "- یف" و "- اوا" و "- یونا" همراه است و برخی صاحب نظران این امر را بی احترامی به هویت ملی تاجیکان می دانند

نامهای عربی و پارسی با پسوندهای روسی در قلمرو شوروی پیشین که گهگاهی موجب سردرگمی می شود، درواقع بیانگر هویت مردمانی است که عمدتا مسلمان بوده و طی دویست تا 300 سال اخیر به زیر سلطه روسها (اتحاد جماهیر شوروی) درآمدند

میراث شوروی

هرچند نامهای پارسی با پسوندهای روسی در میان برخی از روشنفکران فارسی زبان، مانند میرزا فتح علی آخوندف، لااقل از قرن 19 یکجا با اندیشه های روشنگرانه آغاز شد، ولی این نوع نام گذاری درواقع از زمان استقرار حکومت شوروی در قفقاز و آسیای میانه به شیوه گسترده و با حمایت رژیم کمونیستی وقت رواج یافت

تا امروز نامهای شمار زیادی از تاجیکان، به استثنای چند شاعر و نویسنده که از خود به شیوه محلی نام می برند، با پسوندهای روسی "- اف" و "- یف" و "- اوا" و "- یونا" همراه است.

ولی به نظر می رسد، امامعلی رحمانف، رئیس جمهوری تاجیکستان، می خواهد اکنون به این سنت تقریبا صدساله پایان بدهد

آقای رحمانف در جریان دیدار با اهل و علم و فرهنگ تاجیکستان که روز سه شنبه در آستانه نوروز برگزار کرد، خواستار برانداختن پسوندهای روسی از نامهای تاجیکی شد.

وی از جمله گفت: "من تاجیک هستم، ملت من تاجیک است و الحمدالله مسلمان هستم، نامی که پدر و مادرم به من گذاشتند، "امامعلی" است، پدرم "رحمان"، خوب می شود که 'امامعلی رحمان' باشد."

هنوز روشن نیست که آقای رحمانف نام خود را به شیوه رسمی تغییر داده یا خیر، ولی از روز چهارشنبه، 21 مارس، تلویزیون تاجیکستان در برخی از برنامه های خود نام بردن از رئیس جمهوری به گونه "امامعلی رحمان" را آغاز کرده است

"گرایش تازه ای نیست"

نام گذاری به شیوه ملی یا محلی در تاجیکستان گرایشی تازه نیست و دستکم از زمان پرسترویکا و و گسترش اندیشه های آزادی خواهی در اتحاد شوروی آغاز شده است.

یکی از مفاد قانون درباره به رسمیت درآوردن زبان فارسی تاجیکی که برای نخستین بار در سال 1989 تصویب شد، احیای تدریجی روشهای ملی نام گذاری در تاجیکستان را در مد نظر دارد

هرچند تمایل به نام گذاری ملی در میان عده ای از روشنفکران در پانزده سال اخیر گسترش یافته، ولی مقامهای دولتی خود را از این تمایل همواره بدور می داشتند

اکنون برای نخستین بار است که این موضوع در سطح ریاست جمهوری مطرح شده و آقای رحمانف می خواهد خود را در این راستا برای دیگران نمونه قرار بدهد. ولی این سیاست تا چه حد موفق تمام خواهد شد؟ برخی از صاحب نظران در این مورد تردید دارن

رفع موانع یا مشکلات نو

شاکرجان حکیمف، حقوقدان تاجیک که خیلی قبل به فرزندانش بدون کاربرد پسوندهای روسی نام گذاشته است، می گوید تصمیم رئیس جمهوری منجر به رفع بسیاری از موانع، از جمله کاغذ پرانی (بورکراسی) از سوی مسئولان اداره های ثبت اسنادخواهد شد.

ولی آقای حکیمف بر این باور است که برای تبدیل نام و اسناد شهروندی افرادی که نامهایشان پسوندهای روسی در بر دارند خرج مبالغی بخصوص از بودجه دولت را نیز به دنبال خواهد داشت

آقای حکیمف افزود: "اولا، برای تهیه مقدار زیادی از شناسنامه و اسناد دیگر وقت زیاد و مبلغ خود دولت نیز لازم است، زیرا چنین اسناد را باید نهادهای دولتی آماده کنند و سپس به مردم پیشنهاد نمایند. مردم بتدریج می کوشند این تقاضا را اجرا کنند، ولی در مورد نام و نسب کودکان این مشکل پیش نخواهد آمد. ممکن است برخی از مردم افراد بزرگسال هم که در روحیه ای دیگر تربیت یافته اند، کوشش کنند که نام و نسب خود را نگاه دارند."

با این حال، عده ای از روشن فکران تاجیک از پیشنهاد رئیس جمهوری در مورد برانداختن پسوندهای روسی از نامهای تاجیکی حمایت کرده و گفته اند که این اقدام برای تقویت جایگاه زبان و فرهنگ ملی در برابر فرایند جهانی شوی زمینه ساز خواهد بود

بازشناسی فرهنگ ملی

آکادمیسین محمدجان شکوری در این باره می گوید: "دولت باید فضای فرهنگی تاجیکستان را تنظیم کند که خصوصیتهای ملی داشته باشد، به منفعتهای ملی ما موافق باشد. از جمله رشد زبان ملی را به حال خود نگذارد، بلکه دولت تنظیم کاری کند که از آلایشها تازه شود."

ضمنا، دولت تاجیکستان طی چند سال اخیر در زمینه آنچه گسترش خودآگاهی ملی و بازشناسی فرهنگ گذشته تاجیکان خوانده می شود، تدابری به مورد اجرا گذاشته و با واکنشهای گوناگونی روبرو شده است

از جمله بزرگداشت تمدن آریایی که در سال 2006 انجام شد، انتقادات و ابراز نگرانیهایی از سوی اسلام گرایان در مورد احیای سنتهای پیش از اسلامی، بویژه اندیشه های زرتشتی را در پی داشته است

ولی آقای رحمانف این نگرانیها را بی پایه خوانده و بارها گفته است که بزرگداشت تمدن آریایی تنها به خاطر احترام به فرهنگ گذشته است

در همین حال، رئیس جمهوری تاجیکستان ضمن ملاقات با فرهنگیان در در دوشنبه جانبداری خود از فعالیتهای فرهنگی را ابراز داشته و سال 2008 را "سال فرهنگ" اعلام کرده است

دولت تاجیکستان همچنین مصمم است امسال از 800 سالگی جلال الدین رومی و در سال آینده از 1150 سالگی ابوعبدالله رودکی، سردفتر ادبیات فارسی، نیز تجلیل کند

اسفندیار آدینه
از دوشنبه

BBC :منبع